## Introductie water: de basis

In deze introductieles van het lesdeel Water krijg je onder andere basisinformatie over: de weg die water aflegt van de bron naar jouw huis en over hoe we water nu en in de toekomst gebruiken. Je haalt kennis over water op en leert hoe je veilig en hygiënisch met water werkt. Met deze basis weet jij voldoende om je te verdiepen in de twee stappenplannen bij de praktijkopdrachten.

De woorden die een {{kleur}} hebben kun je opzoeken in de online begrippenlijst. Daar vind je een korte uitleg.

Op sommige schermen zie je rechts de tab **Extra info** staan. Klik erop en krijg verdiepende informatie over de lesstof.


Introductieles water

## Geen leven zonder water

Volwassenen bestaan voor zo’n 50-60% uit water. Ook dieren en planten bestaan voor een groot deel uit water. Zonder water is er geen leven mogelijk. 
Uit hoeveel procent water bestaan een appel, een kwal en een baby? 

***Koppel de percentages aan de juiste foto's.***

## Zout en zoet

Het oppervlak van onze aarde bestaat voor 71% uit water. 

***Hoeveel procent van dit water is bruikbaar als drinkwater?***

## Grondwater, oppervlaktewater en duinwater

In Nederland halen we 60% van ons drinkwater uit {{grondwater}}, 39% uit {{oppervlaktewater}} en 1% uit {{duinwater}}.

**Kies de juiste woorden.**

Grondwater heeft XXX zuiveringsstappen nodig dan oppervlaktewater. Daardoor is drinkwater dat gemaakt is van grondwater YYY dan drinkwater dat gemaakt is van oppervlaktewater.

***Welke twee woorden horen op de XXX en YYY?***

## Drinkwaterbedrijven in Nederland

In Nederland zijn er tien drinkwaterbedrijven. Het totale waterleidingnet in Nederland is ruim 120.000 kilometer lang.

Bekijk de kaart. Welke vijf drinkwaterbedrijven zuiveren oppervlaktewater tot drinkwater? 

***Kruis die aan.***



##  Zeg, ken jij de mosselproef?

Zoetwatermosselen zijn superbewakers van de kwaliteit van het water uit de rivier de Maas. Zij bepalen of dit rivierwater schoon genoeg is om naar de eerste opslagplek te mogen doorstromen. Hoe werkt deze mosselproef?

##  Dat smaakt naar … chloor!

In veel landen smaakt kraanwater naar chloor, maar in Nederland niet. In andere landen wordt ***[1]*** na de waterzuivering een extra dosis chloorbleekloog aan het drinkwater toegevoegd om ***[2]*** en virussen te doden. In Nederland is dat ***[3]*** nodig. Tijdens de waterzuivering worden alle bacteriën en virussen al uit het water verwijderd met ***[4]*** of ozon. En in onze drinkwaterleidingen komen bijna geen ***[5]*** voor. Ook zo krijgen bacteriën en virussen dus geen kans om in het gezuiverde drinkwater terecht te komen. Het is dus uiterst belangrijk dat er ***[6]*** gewerkt wordt aan waterleidingen, om besmetting te voorkomen.

***Sleep de woorden in de juiste volgorde, van boven naar onder.***

##  Is jouw waterkennis op peil? 

Bij de vakken scheikunde, natuurkunde en biologie heb je waarschijnlijk al veel geleerd over water. We zetten alle belangrijke begrippen nog even voor je op een rij. En we laten daarbij meteen de koppeling met dit keuzevak over water zien. 

##  Water als oploswonder 

In de scheikunde wordt water aangeduid met {{H²O}}. Water heeft een aantal bijzondere eigenschappen die van belang zijn om te weten als je gaat werken met water.
De opbouw van het molecuul water zorgt voor een van de meest interessante eigenschappen: water is een universeel oplosmiddel. In water kunnen veel meer stoffen oplossen dan in andere oplosmiddelen. Zuiver water komt in de natuur niet voor.

***Wat maakt deze eigenschap van water handig?***

##  Vast, vloeibaar, gas  

Water is uniek, omdat het op aarde onder normale omstandigheden in alle drie de toestanden voorkomt: als vaste stof (ijs), als vloeibare stof (stromend water) en als gas (waterdamp). Een andere bijzondere eigenschap van water heeft hiermee te maken: de {{dichtheid}} van water.

***Waardoor kan een waterleiding buiten in de winter kapotvriezen?***

## Hard of zacht

Water kan hard of zacht zijn. Hoe zit dat? In ons water zit calcium en magnesium. De hardheid is de som van het aantal opgeloste calcium- en magnesiumdeeltjes. Hoe meer opgeloste deeltjes, hoe harder het water. Meestal wordt de hardheid van water uitgedrukt in Duitse graden (ºD of dH) of in mmol per liter. De gemiddelde hardheid voor Nederlands drinkwater ligt rond de 8 Duitse graden.

***Welk probleem levert heel hard water op?***

## Zuurtegraad

Te hard water veroorzaakt kalkaanslag. Maar te zacht water is ook niet goed. Te zacht water kan te {{zuur}} zijn. Zuiver water heeft een {{zuurtegraad}} (pH) van 7. Ideaal gezien is ons drinkwater iets meer {{basisch}}.

Wat is het gevolg van drinkwater met een te lage zuurtegraad?

***Kies de twee juiste antwoorden.***

## Water onder controle

De kwaliteit van ons drinkwater wordt heel nauwkeurig gecontroleerd. In de {{Drinkwaterwet}} en het {{Drinkwaterbesluit}} staan bijvoorbeeld vermeld welke maximale temperatuur kraanwater mag hebben en welke en hoeveel stoffen en organismen er in ons drinkwater mogen zitten. We noemen drinkwater verontreinigd als er meer schadelijke stoffen of micro-organismen in het water zitten dan wettelijk is toegestaan. Er kan sprake zijn van {{chemische verontreiniging}} en {{microbiologische verontreiniging}}.

***Waarom moet je na een vakantie altijd het water uit alle kranen in huis goed laten doorlopen voordat je ervan drinkt?***

## Kookadvies

Soms blijkt bij kwaliteitscontroles dat het drinkwater niet voldoet aan de strenge, wettelijke eisen. Op dat moment geeft een drinkwaterbedrijf een kookadvies af. En dat zijn geen tips over hoe je de beste pasta kunt maken…

***Lees het kookadvies van drinkwaterbedrijf Vitens, online nieuwspagina NOS van 6 september 2025:***