## Introductie data: de basis

In deze introductieles van het lesdeel Data krijg je basisinformatie over: de weg die data afleggen van het datacentrum naar de modem in jouw huis, over de geschiedenis van ons datatransport en over ons dataverbruik in de toekomst. Je haalt kennis op over begrippen die te maken hebben met data en leert hoe je goed en veilig een data-aansluiting maakt. Met deze achtergrondinformatie weet jij voldoende om je te verdiepen in de twee stappenplannen bij de praktijkopdrachten.

De woorden die een {{kleur}} hebben kun je opzoeken in de online begrippenlijst, daar vind je een korte uitleg.

Op sommige schermen zie je rechts de tab Extra info staan. Klik erop en krijg verdiepende informatie over de lesstof.

Introductieles Data

##  Een paar cijfertjes

In Nederland zijn er ongeveer ***[1]*** datacentra. 
Nederland heeft ***[2]*** landelijke internetproviders.
Een stad heeft maximaal ***[3]*** PoP’s, die verbonden zijn met alle wijk-PoP’s.
Elke wijk-PoP kan glasvezel bieden voor soms wel ***[4]*** huishoudens.


***Lees de zinnen en vul ze goed aan. Sleep de cijfers op de juiste plek. Van boven naar onder.***

##  Datastroom

Internet is eigenlijk het grootste en snelste vervoersbedrijf van de wereld. Wat vervoert internet? {{Data}}. Dat is een ander woord voor informatie of ***[1]***. Alle tekstberichten, foto’s, muziek, ***[2]***, games en video’s bevatten informatie. En die informatie versturen we naar elkaar via een enorm ***[3]*** van kabels en antennes over de hele wereld. Dat hele proces van versturen en ontvangen van data noemen we {{datacommunicatie}}. Een ander woord daarvoor is {{datatransmissie}}. Om data over te dragen van de een naar de ander zijn er ***[4]***[ nodig: {{transmissiemedia}}. De drie belangrijkste transmissiemedia van nu zijn: koperkabels, ***[5]*** en de lucht.

***Sleep de woorden in de juiste volgorde, van boven naar onder.***

## Van heraut tot hotspot

De manier waarop wij informatie aan elkaar overdragen is in de loop van de geschiedenis veranderd. Aan de basis van die veranderingen ligt dat wij steeds meer en steeds sneller data willen versturen en ontvangen. 

***Koppel de verschillende manieren van datatransport aan de juiste tijd in de geschiedenis.***

## De onverslaanbare glasvezel

Vroeger waren alle datacommunicatiekabels van koper. Tegenwoordig worden er steeds vaker glasvezelkabels gebruikt om data te vervoeren.

***Waarom is dat?***

##  Updaten van kennis

Bij het vak natuurkunde heb je waarschijnlijk al geleerd over licht. En misschien heb je bij wiskunde of informatica weleens gerekend met bits en bytes. We zetten alle belangrijke begrippen nog even voor je op een rij. En we laten daarbij meteen de koppeling met dit keuzevak over data zien.

***Ben je klaar voor deze update? Aan de slag!***

##  Zo snel als het licht

In een glasvezelkabel wordt ***[1]*** gebruikt om data te versturen. Het licht knippert supersnel: aan en uit. Deze snelle ***[2]*** noemen we lichtpulsen. Lichtpulsen vormen de informatie die overbracht moet worden. Met licht kun je veel sneller en meer informatie versturen dan met koperen kabels waar ***[3]*** doorheen gaat. Niets gaat namelijk sneller dan het licht! Een glasvezel is van binnen heel ***[4]***. Het laserlicht wordt daardoor nauwelijks afgeremd. Er is maar weinig ***[5]***, ook over lange afstanden. 

***Sleep de woorden in de juiste volgorde, van boven naar onder.***

## Een beetje over bits

Een computer werkt met data. Deze data worden opgeslagen en verwerkt als enen en nullen. De kleinste eenheid van informatie is een {{bit}}. Een bit heeft een waarde van 1 of 0. Bij het versturen van data via glasvezel worden deze bits omgezet in lichtpulsen: aan staat voor 1 en uit voor 0. Met één bit heb je dus slechts twee mogelijkheden. Hoe meer bits je achter elkaar zet, hoe meer verschillende combinaties je kunt maken. 

***Welke beweringen over bits zijn juist? Kies de drie goede antwoorden.***

## Een hapje bytes

Met losse bits kun je niet zoveel. Een enkele bit is te klein om zinvolle informatie over te dragen. Daarom hebben we afgesproken om acht bits samen te voegen tot één {{byte}}. Byte is de standaardeenheid voor het weergeven van een teken: een letter, een cijfer of een symbool. Bytes gebruiken we om de grootte van gegevens of bestanden aan te geven. 

***Welke beweringen over bytes zijn juist? Kies de drie goede antwoorden.***

## Dataverbruik

We verbruiken de hele dag door data. Je verbruikt data zowel bij downloaden (ontvangen) als bij uploaden (versturen). Niet alles kost evenveel data. Bekijk de tabel.

Stelling:

***Ik denk dat mijn dataverbruik gemiddeld meer dan 6000 MB per dag is.***

Eens of oneens? 


## Data in de toekomst

Ons dataverbruik is in de afgelopen jaren enorm toegenomen en er blijft een groeiende vraag naar data. We kunnen ons geen leven meer zonder internet voorstellen. En we willen steeds sneller én meer. AI (kunstmatige intelligentie) is een ontwikkeling die steeds meer data verbruikt: hoe meer data je een AI-model namelijk geeft, hoe beter het presteert.

Volgens trendwatchers gaan hologrammen in de toekomst een grote rol spelen. Op straat projecteert je telefoon een hologram van een bakje friet dat je kunt aanraken, voelen én ruiken. Of je belt even holografisch naar je beste vriend in Amerika. Voor zulke scherpe, realistische en interactieve hologrammen is onder andere AI nodig. Deze technologie vraagt daardoor om gigantische hoeveelheden data.


***Wat denk jij over hologrammen in onze toekomst? Kruis aan welke uitspraak het best bij jou past.***

## Duurzame data

Alle nieuwe technologieën die data slurpen, maken ons leven gemakkelijker en efficiënter. Maar er is ook een andere kant. Ons dataverbruik heeft een groot effect op het milieu en het klimaat. De ICT-sector zorgt voor een enorme hoeveelheid CO2-uitstoot. Datacentra verbruiken veel stroom en water om hun apparatuur te laten draaien en te koelen. Datacentra proberen steeds duurzamer om te gaan met energie.

***Wat kun jij zelf doen om jouw dataverbruik te verminderen? Kies drie oplossingen die bij jou passen.***

## Klaar voor actie!

Voorlopig hebben we genoeg nagedacht over ons dataverbruik in de toekomst. Laten we ons nu richten op de praktijkopdracht. Bij de praktijkopdracht maak jij een data-aansluiting van buiten tot in een meterkast. Om dat goed en veilig te kunnen doen, is basiskennis over wat je in de praktijk zult gaan zien handig. Wat kom je allemaal tegen op straat en in de meterkast? Met welke risico’s moet je rekening houden? Welke {{PBM’s}} en {{veiligheidsmiddelen}} zijn onmisbaar? En welke gereedschappen en materialen heb je nodig? De antwoorden krijg je in het laatste gedeelte van deze module.

## Glasvezel onder de loep

Glasvezels zijn heel dunne draden van een soort glasachtig materiaal. De glasvezels zijn 125 ***[1]*** dik. Dat is ongeveer net zo dun als een haar van een mens. Daardoor kun je ze gemakkelijk buigen. De vezel is opgebouwd uit twee soorten glas: kernglas en mantelglas. Het kernglas is heel erg ***[2]***. Het mantelglas is iets dikker. Glas is heel ***[3]***. Daardoor ondervindt het laserlicht, dat er razendsnel doorheen gaat, ***[4]*** wrijving. Zo kan data over grote afstanden ***[5]*** vervoerd worden.

***Sleep de woorden in de juiste volgorde, van boven naar onder.***


## De weg van straat tot meterkast

Geef de juiste volgorde aan van de weg die de data-aansluiting vanaf de straat aflegt naar de meterkast.

***Zet deze woorden van boven naar beneden in de juiste volgorde, begin op straat.***

## Veiligheid op nummer 1

Als je werkt met glasvezels, dan moet je je bewust zijn van de risico’s die dat met zich meebrengt. 

## Persoonlijke beschermingsmiddelen

Het is ook nodig om je eigen lichaam goed te beschermen als je werkt met glasvezel. Je gebruikt daarvoor persoonlijke beschermingsmiddelen. Dat noemen we ook wel PBM’s (Persoonlijke Beschermings Middelen).

***Bekijk de pictogrammen en lees de beschrijvingen.***

Eén pictogram geeft een belangrijk veiligheidsmiddel weer: wegafzettingen. Omdat je als datamonteur buiten werkt, zijn wegafzettingen noodzakelijk. Er zijn verschillende soorten wegafzettingen. Denk aan (tijdelijke) hekken, pionnen, {{bakenschilden}} en verkeersborden. Wegafzettingen zorgen voor een veilige werkplek voor jezelf en andere weggebruikers.

## Materialen en gereedschappen

Als datamonteur gebruik je verschillende materialen en gereedschappen. 
Op de foto zie je de belangrijkste gereedschappen en materialen die je nodig hebt.

Lees de beschrijvingen aan de rechterkant.

## De volgende stap: stappenplannen

Je hebt voldoende basiskennis opgedaan in deze introductieles. Je bent klaar om het stappenplan bij de praktijkopdracht door te nemen. Die horen bij de praktijkopdracht die je straks uit gaat voeren.
Hoe ga je na het doorlopen van het stappenplan te werk bij het uitvoeren van een praktijkopdracht? Het is slim om een vaste planning aan te houden. Je kunt een aantal zaken checken voordat je begint met de praktijkopdracht. Klik de stappen hieronder een voor een aan.

***Laat zien wat je kunt: GO NUTS!***